Kolej na Podróż

Kolej w Serbii – przewodnik dla pasażerów

Kolej w Serbii przez ostatnie dwie dekady bardzo podupadła. Sieć kolejowa jest rozbudowana, jednak pociągi kursują rzadko. Stan taboru także pozostawia wiele do życzenia. Na wielu liniach prędkości szlakowe są bardzo niskie.

W ostatnich latach koleje serbskie poczyniły szereg inwestycji – zakupiono między innymi pojazdy Stadler Flirt, wyodrębniono spółki Srbija Voz i Srbija Kargo, natomiast nadal większość tras lokalnych pozostaje nierentowna, a prędkości szlakowe są bardzo niskie. Obecnie trwają remonty na wielu liniach.

Przewoźnik: Srbija Voz
Strona internetowa:www.srbvoz.rs
Fanpage Srbija Voz na Facebooku
Ostatnia aktualizacja: 25.01.2020 (data pierwszej publikacji: 26 STYCZEŃ 2012)

Spis treści:

1. Rozkład jazdy i ceny
2. Jak dojechać
3. Połączenia krajowe
4. Połączenia międzynarodowe
5. Pociągi turystyczne
6. Co zobaczyć oprócz Belgradu (pociągiem)
7. Język serbski dla pasażerów kolei

Flirt Serbia

Pociąg Flirt kolei serbskich (mat. prasowe Srbija Voz)

1. Rozkład jazdy i ceny


UWAGA!!! – od lipca 2018 roku prawie wszystkie pociągi do Belgradu rozpoczynają lub kończą bieg na stacji Beograd Centar. Dworzec główny w Belgradzie i dworzec Beograd Dunav zostały zamknięte dla ruchu kolejowego. Wyjątek to pociąg Belgrad – Bar i sezonowe pociągi międzynarodowe tymczasowo odjeżdżające ze stacji Topčider. 

http://www.srbvoz.rs/redvoznje.html – aktualny rozkład jazdy kolei serbskich. Można wyszukiwać połączenia wraz z cenami biletów i sprawdzać odjazdy ze stacji.

Sklep internetowy kolei serbskich – bilety na wybrane połączenia krajowe

www.balkanviator.com – wyszukiwarka połączeń autobusowych na Bałkanach

Mapa sieci kolei serbskich – mapa udostępniona przez koleje serbskie.

Darmowy Serbsko-polski słownik tematyczny mojego autorstwa w formacie PDF

 

Beovoz

Stary serbski pociąg podmiejski

 

2. Jak dojechać?

Do Serbii najłatwiej dojechać przez Czechy, Słowację i Węgry. Do Budapesztu dojedziemy pociągiem dziennym z Warszawy i pociągiem nocnym z wagonami z Krakowa i Budapesztu. Ewentualnie bardziej skomplikowany dojazd możliwy jest przez Chorwację.

Zaktualizowane informacje na temat dojazdu do Serbii dostępne są w artykule Pociągiem do Serbii – przewodnik (2018). Od 1 lutego 2019 roku, w związku z remontem linii kolejowej Budapeszt – Belgrad nastąpiły zmiany w kursowaniu pociągów – zamiast trzech pociągów Budapeszt – Belgrad kursuje tylko jeden na odcinku Budapeszt – Nowy Sad. Na odcinku Belgrad – Nowy Sad koleje serbskie odwołały WSZYSTKIE pociągi do czasu zakończenia remontu. W drugiej połowie 2020 roku planowane jest rozpoczęcie remontu węgierskiego odcinka trasy oraz odcinka Nowy Sad – Subotica.

Od 15 czerwca 2017 roku PKP Intercity wprowadziło nową ofertę Visit Budapest. W zryczałtowanej taryfie sprzedawane są bilety powrotne ważne przez miesiąc, czyli powrót musi nastąpić do miesiąca od pierwszego dnia ważności biletu. Bilety obowiązują tylko w drugiej klasie pociągów bezpośrednich z Polski do Budapesztu

Ceny biletów Visit Budapest dla osób dorosłych:

Warszawa – Budapeszt – Warszawa – 49 euro + miejscówki
Kraków – Budapeszt – Warszawa – 39 euro + miejscówki
Katowice – Budapeszt – Warszawa – 39 euro + miejscówki

Podróżni posiadający bilety wydane w taryfie Budapest Specjal muszą obowiązkowo pobrać miejscówki. Cena miejscówek to 3,5 euro przy podróżach z Polski do Budapesztu i 3 euro przy podróży z Budapesztu do Polski. Czyli przejazd w jedną stronę z Katowic do Budapesztu będzie nas kosztował 18,5 euro + cena miejscówki.

Pula biletów jest nielimitowana.

Więcej informacji o taryfie: Pociągiem do Budapesztu – nowa oferta PKP Intercity

W Budapeszcie lub przez internet należy kupić bilet międzynarodowy Budapeszt-Belgrad , który kosztuje 15 euro w jedną stronę lub 26 euro tam i z powrotem (stan na 17.12.2019). Podróż z biletem według normalnej taryfy międzynarodowej wyjdzie bardzo drogo. Jeżeli kupujecie bilet przez internet, w sklepie internetowym kolei czeskich można z kilkudniowym wyprzedzeniem kupić bilet promocyjny Ostrawa – Budapeszt. W związku z remontem linii kolejowej Belgrad – Budapeszt promocja obowiązuje na odcinek Budapeszt – Nowy Sad. Odcinek Nowy Sad – Budapeszt należy pokonać samodzielnie którymś z licznych autobusów.

Osoby, którym nie zależy tak bardzo na zaoszczędzeniu kilkudziesięciu złotych, mogą wyszukać w atrakcyjnej cenie połączenia lotnicze Warszawa – Belgrad na stronie Linii Lotniczych LOT i polecieć bezpośrednio do Belgradu. Inni mogą skorzystać z połączeń Wizzair Warszawa – Budapeszt, a stamtąd kontynuować podróż pociągiem.

Międzynarodowy wagon Serbia

Nowoczesny serbski wagon spotykany w pociągach Belgrad – Budapeszt/Wiedeń

 

3. Połączenia krajowe

Najważniejszym węzłem kolejowym jest oczywiście stolica kraju – Belgrad. Ważną rolę pełnią także miasta Subotica i Nowy Sad. Pociągi nie kursują zbyt często (wyjątkiem jest linia Belgrad – Subotica), zapełnienie przy wyjeździe z Belgradu lub Nowego Sadu bardzo wysokie.

W pociągach pospiesznych, Intercity Serbia (ICS) oraz w wagonach sypialnych obowiązuje całkowity zakaz palenia. W praktyce z reguły nie jest on przestrzegany i powietrze w pociągu, nawet mimo otwartych okien, przypomina powietrze w knajpie. Dla niepalących to bardzo poważna wada – po nocy w serbskim wagonie sypialnym ubranie jest przesiąknięte dymem.

Orientacyjne czasy przejazdu z Belgradu w ruchu krajowym:
Belgrad – Nowy Sad – 1:35 (IC)
Belgrad – Nis – 5:45 (osobowy)
Belgrad – Subotica – 4:40 (pospieszny)
Belgrad – Prijepolje – 6:45 (osobowy)

Od 2014 roku poprawia się stan taboru kolei serbskich – część połączeń obsługują nowe rosyjskie szynobusy a do końca 2015 roku na torach ma pojawić się kilkanaście pociągów typu Flirt. Trwa remont odcinka Belgrad – Nowy Sad, w 2019 roku powinien się rozpocząć remont odcinka Nowy Sad – Subotica.

Poza trasą Belgrad – Nowy Sad oraz krótkim odcinkiem w pobliżu miasta Nisz, pociągi serbskie kursują bardzo powoli, można to odczuć nawet na głównej linii, przemierzając odcinek Subotica – Nowy Sad przez Vrbas.

Serbskie dworce kolejowe przypominają polskie dworce kolejowe przed remontami. Większość dworców i stacji jest bardzo zaniedbana, aczkolwiek trafiają się pojedyncze perełki – na przykład dworzec kolejowy Vršac.

W październiku 2018 roku przywrócono połączenie Nowy Sad – Zrenjanin. Początkowo trasę o długości 96 km pociągi pokonywały w ponad 3 godziny przez godzinny postój na stacji Orlovat, od grudnia skrócono postój do 15 minut. W lutym 2019 roku połączenie znów zawieszono.

W rozkładzie jazdy 2018/2019 reaktywowano pociągi Ruma – Zvornik. Stacja Zvornik położona jest w miasteczku Mali Zvornik, wystarczy przejść przez most graniczny, aby dostać się do bośniackiego miasta Zvornik.

W rozkładzie jazdy 2019/2020 nie zanotowano większych zmian.

Na sieci kolei serbskiej trwają prace rewitalizacyjne na kilku liniach.

Szynobus Serbia

Takie szynobusy do niedawna kursowały z Niszu do Niegotina.
(fot. Phil Richards, CC-BY-SA, flickr.com)

 

Kategorie pociągów w Serbii

W serbskim rozkładzie jazdy możemy wyróżnić kilka kategorii pociągów krajowych i międzynarodowych:

putnički voz (PT) – pociągi osobowe zatrzymujące się na wszystkich stacjach i przystankach osobowych. Oznaczenie dla pociągów zestawionych ze starych wagonów z przedziałami (coraz rzadziej) lub starych szynobusów i pojazdów typu RVR. Najgorsza kategoria pociągów. W przypadku pociągów międzynarodowych (Erdut – Bogojevo) spalinowe zespoły trakcyjne produkcji rosyjskiej lub Siemens Desiro kolei rumuńskich.

regio voz (RE) – pociągi osobowe zatrzymujące się na wszystkich stacjach i przystankach osobowych. Najczęściej obsługiwane przez nowe spalinowe zespoły trakcyjne produkcji rosyjskiej.

brzi voz (B) – pociąg pospieszny. Oznaczenie dla pociągów krajowych i międzynarodowych zatrzymujących się na wybranych przystankach i stacjach osobowych. Najczęściej zestawione z lokomotywy i starych, ale wygodnych wagonów z przedziałami sześcioosobowymi. W relacjach krajowych głównie obsługiwane przez klimatyzowane pociągi Stadler Flirt. Wyjątkiem jest np. pociąg nocny Belgrad – Budapeszt, gdzie kursują klimatyzowane wagony bezprzedziałowe.

intercity (IC) – oznaczenie dla kilku pociągów zestawionych ze zmodernizowanych lub nowych wagonów klimatyzowanych z przedziałami (IC Tara) lub bezprzedziałowych (IC Avala).

Przewóz rowerów

Przewóz rowerów w pociągach krajowych dozwolony jest w spalinowych zespołach trakcyjnych DMV 711 (rosyjskiej produkcji, spotykane na wielu trasach lokalnych) oraz elektrycznych zespołach trakcyjnych Stadler Flirt (EMV 413/417).

Pasażer z rowerem zobowiązany jest wsiąść drzwiami oznaczonymi piktogramem przedstawiającym rower i umieścić rower w miejscu do tego przeznaczonym. W pociągach DMV 711 są dwa miejsca do przewozu rowerów, w pociągach EMV 413/417 trzy miejsca.

Miejsca, gdzie zamontowano uchwyty na rowery, są również miejscami przeznaczonymi dla osób na wózkach inwalidzkich oraz z wózkami dziecięcymi i to te osoby mają pierwszeństwo przed pasażerami z rowerem.

O tym, czy pasażer z rowerem będzie mógł podróżować pociągiem, każdorazowo decyduje kierownik pociągu. Jeśli wszystkie miejsca do przewozu rowerów są zajęte, ze względów bezpieczeństwa powinien nie zgodzić się na przejazd pasażera z rowerem.

Brak informacji o opłatach za przejazd roweru w pociągach krajowych.

Rower złożony i zapakowany można przewozić jako bagaż podręczny.

W pociągach międzynarodowych można przewozić złożone i zapakowane rowery jako bagaż podręczny.

Przewóz zwierząt

– dozwolony jest przewóz małych zwierząt domowych, jeśli umieszczone są w transporterach dla zwierząt (klatka; pojemnik), nie przeszkadzają innym pasażerom i nie stanowią zagrożenia dla mienia oraz innych pasażerów.

– transport większych psów dozwolony jest tylko w wagonach drugiej klasy, ale tylko w przypadku psów policyjnych, wojskowych i psów-przewodników osób niewidomych.

– psy niezależnie od wielkości można wprowadzić do przedziału tylko za zgodą wszystkich osób podróżujących w przedziale. Pies, niezależnie od wielkości, musi mieć założony kaganiec.

– transport psów wagonie sypialnym jest możliwy, jeśli właściciel psa ma wykupiony cały przedział tylko dla siebie.

– przewóz psa, o ile nie jest umieszczony w transporterze dla zwierząt, kosztuje 50% ceny biletu normalnego.

 

4. Połączenia międzynarodowe

W rozkładzie jazdy 2012 zlikwidowano większość połączeń międzynarodowych z Belgradu. Jak tłumaczyły na swoich stronach koleje serbskie, w większości przypadków powodem były zbyt wysokie opłaty za użytkowanie chorwackiego odcinka trasy. Jest to nowa, niepokojąca tendencja w kolejowym ruchu międzynarodowym. Na przykład pociąg z Belgradu do Sarajewa przejeżdżał przez terytorium Chorwacji (ok. 80 kilometrów). W normalnej sytuacji koleje serbskie płaciłyby za korzystanie z serbskiej infrastruktury, chorwackie z chorwackiej, a bośniackie z bośniackiej. Chorwaci natomiast stwierdzili, że nie opłaca im się pokrywanie kosztów kursowania pociągu na chorwackim odcinku i zażądali bardzo wysokich opłat od kolei serbskich i bośniackich, na co tamte się nie zgodziły, więc pociągu już nie ma. Z tego samego powodu w 2011 roku został zlikwidowany pociąg Budapeszt – Wenecja, bowiem Włosi zażądali bardzo wysokich opłat za włoską część trasy.

Bośnia i Hercegowina

W rozkładzie jazdy 2019/2020 nie kursuje żaden pociąg pomiędzy Serbią a Bośnią i Hercegowiną. Pociąg Belgrad – Sarajewo został zlikwidowany kilka lat temu.

Planowane jest przywrócenie połączenia do Sarajewa przez Tuzlę. Po rewitalizacji torów po serbskiej stronie wydaje się to możliwe do zrealizowania, na razie pociągi kursują do stacji kolejowej Zvornik w serbskim mieście Mali Zvornik.

Bułgaria

W rozkładzie jazdy 2016/2017 doszło do zamieszania z pociągami na trasie Belgrad – Sofia. Od 1 lutego 2017 roku został zlikwidowany pociąg dzienny i możliwy jest dojazd tylko z przesiadkami w Niszu i Dimitrovgradzie. Dojazd ze stacji Beograd Centar.

Orientacyjny rozkład jazdy w 2020 roku:

Belgrad – Sofia

Odjazd ze stacji Beograd Centar pociąg Belgrad – Nisz (odjazd 05:58)
Nisz przyjazd 10:40, przesiadka na pociąg Nisz – Dimitrovgrad odjazd 11:40
Dimitrovgrad przyjazd 14:45, przesiadka na pociąg Dimitrovgrad – Sofia odj. 15:25
Przyjazd do Sofii o 18:36

Sofia – Belgrad

Odjazd ze Sofii o 9:25 pociągiem Sofia – Dimitrovgrad
Dimitrovgrad przyjazd o 10:25, przesiadka na pociąg Dimitrovgrad – Nisz o 11:25
Nisz przyjazd 14:44, przesiadka na pociąg Nisz – Belgrad o 15:53
Przyjazd na stację Beograd Centar o 21:02

W 2020 roku pociąg Belgrad – Sofia będzie kursował od połowy czerwca do połowy września. Dojazd z/do stacji Topčider w Belgradzie.

Orientacyjny rozkład jazdy:

Belgrad (odj. 09:15) –> Sofia (przyj. 20:37)
Sofia (odj. 09:15) –> Belgrad (przyj. 18:29)

Zestawienie pociągu Belgrad – Sofia na vagonweb.cz
Zestawienie pociągu Sofia – Belgrad na vagonweb.cz

Według strony kolei bułgarskich cena biletu Belgrad – Sofia dla osoby dorosłej wynosi 40,29 BGN, czyli około 88 złotych. Opłata za fakultatywną rezerwację miejsca wynosi 2,44 BGN, w przeliczeniu 5,3 zł. Dzieci w wieku 7-12 lat płacą za bilet 50% ceny, dzieci w wieku 4-7 lat mogą liczyć na dodatkowe 10% zniżki, a dzieci do ukończenia 4 roku życia podróżują bezpłatnie, o ile nie zajmują osobnego miejsca.

Chorwacja, Słowenia

W okresie obowiązywania rozkładu jazdy 2019/2020 nie zanotowano większych zmian w połączeniach dalekobieżnych pomiędzy Serbią a Chorwacją, ze względu na rozbieżne informacje na stronach różnych kolei zalecam samodzielne wyszukiwanie połączeń.

Na trasie Lublana – Belgrad obowiązuje oferta Beograd Spezial, bilet z Lublany do Belgradu kosztuje 29 euro. Dopłata za miejsce w wagonie z miejscami do leżenia wynosi 8 euro. Nie mam informacji na temat biletu Zagrzeb – Belgrad.

W grudniu 2016 roku uruchomiono pociągi Erdut – Sombor, oraz Bogojevo – Osijek kursujące tylko w dni robocze. Erdut to pierwsza stacja za chorwacką granicą, do której można dojechać pociągiem z Osijeka, choć to trudne zadanie.

Czarnogóra

Czarnogóra to najpopularniejszy kierunek wśród serbskich turystów. Równie popularny jest wśród cudzoziemców. Od kilku lat na trasie obowiązuje taryfa międzynarodowa, dlatego najkorzystniejszą opcją wydaje się przejazd na podstawie biletu Balkan Flexipass opisanego w osobnym rozdziale. Poza sezonem koleje serbskie i czarnogórskie oferują specjalne promocje na przejazd pociągami.

Trasa Belgrad – Bar uważana jest za jedną z najpiękniejszych na świecie (odcinek Bijelo Polje – Podgorica). Jednak nie nastawiajcie się na piękne widoki i zdjęcia, bowiem pociąg dzienny z Belgradu do Baru z reguły najpiękniejszy odcinek pokonuje po zmroku. Za to w drodze powrotnej można podziwiać piękne widoki, jednak trzeba mieć trochę szczęścia i dostać właściwą miejscówkę lub siedzieć tak, aby móc wyjść na korytarz zrobić zdjęcia. Nie zawsze jest to możliwe, ponieważ zdarzają się pociągi z klimatyzowanymi wagonami, w których nie można otworzyć okien, a czasami tłok nie pozwala na poruszanie się po pociągu. Pociągi często nabierają opóźnień sięgających nawet sześciu i więcej godzin, dlatego nie należy planować przesiadek lub wypoczynku w oparciu o rozkład jazdy.

W rozkładzie jazdy 2019/2020 kursują dwa pociągi Belgrad – Bar – pociąg dzienny i pociąg nocny. Ze względu na wyłączenie z ruchu odcinka Belgrad – Nowy Sad, w sezonie wakacyjnym nie będzie kursował pociąg Subotica – Bar oraz wagony międzynarodowe do Baru.

W przypadku tego pociągu, jak informuje jeden z naszych czytelników, kuszetki i wagony sypialne kursują tylko do Nowego Sadu, a w składzie pociągu nie ma autokuszetek. Pociąg zatrzymuje się na stacji Beograd Centar, w związku z czym należy oczekiwać, że będzie przepełniony.

Rozkład jazdy kolei serbskich
Rozkład jazdy na stronie kolei czarnogórskich

Zestawienie pociągu dziennego Belgrad – Bar (Tara) na stronie vagonweb.cz
Zestawienie pociągu dziennego Bar – Belgrad (Tara) na stronie vagonweb.cz

Zestawienie pociągu nocnego Belgrad – Bar (Lovćen) na stronie vagonweb.cz
Zestawienie pociągu nocnego Bar – Belgrad (Lovćen) na stronie vagonweb.cz

Pociągi w sezonie letnim są zatłoczone i zwykle doznają nawet kilkugodzinnych opóźnień (podobno nie zawsze).

Ceny biletów na pociąg Belgrad – Bar za stroną Srbija Voz (2020):

Bilet Belgrad – Bar (2 klasa): 21 euro
Bilet Belgrad – Bar (1 klasa): 31,80 euro
Rezerwacja miejsca: 3 euro

Bilet Belgrad – Podgorica (2 klasa): 19,20 euro
Bilet Belgrad – Podgorica (1 klasa): 28,80 euro
Rezerwacja miejsca: 3 euro

Dopłata za przewóz samochodu: 30 euro
Dopłata do miejsca w wagonie z miejscami do leżenia: 6 euro (6-osobowy)
Dopłata do miejsca w wagonie z miejscami do leżenia: 9 euro (4-osobowy)
Dopłata do wagonu sypialnego, przedział 3-osobowy: 15 euro
Dopłata do wagonu sypialnego, przedział 2-osobowy: 20 euro
Dopłata do wagonu sypialnego, przedział 1-osobowy: 45 euro

Poza sezonem letnim obowiązuje oferta promocyjna Bar Special – bilety sprzedawane w ramach promocji z Belgradu do Baru kosztują 9,90 euro (wagon z miejscami do siedzenia), 14,90 euro (kuszetka sześcioosobowa), 24,90 (wagon sypialny, przedział trzyosobowy). Pula biletów w promocyjnych cenach jest ograniczona.

Kupno biletów na pociągi do Baru jest skomplikowane. Jak donoszą fora internetowe, bilety należy kupować na miejscu. Można poprosić o pomoc obiekty noclegowe lub couchsurferów, u których się zatrzymamy.

W pociągach nocnych jadą serbskie lub czarnogórskie kuszetki i wagony sypialne. Oficjalnie obowiązuje w nich zakaz palenia, lecz nikt się nim nie przejmuje. Na Bałkanach palenie jest częścią kultury, więc przez całą drogę wagony są spowite dymem. W sezonie wakacyjnym można mieć szczęście i trafić na czeski, węgierski lub rosyjski wagon sypialny i przejechać trasę w wagonie dla niepalących. Koleje czarnogórskie zapowiedziały w czerwcu 2015 roku, że na trasach Belgrad – Bar i Subotica – Bar będzie można spotkać czarnogórskie zmodernizowane wagony sypialne. Być może zaoferują lepsze warunki podróży niż dotychczas. Jest rok 2020 i nic w tej kwestii nie zmieniło się.

Macedonia Północna/Grecja

1 października 2018 roku został zlikwidowany pociąg nocny Belgrad – Saloniki, który i tak dojeżdżał do Skopje lub Gevgeliji, skąd można było się dostać do Salonik autobusem komunikacji zastępczej lub zwykłym autobusem rejsowym. Od 1 października 2018 roku nie kursują pociągi pomiędzy Serbią a Macedonią.

W 2020 roku pociąg Belgrad – Saloniki będzie kursował prawdopodobnie od połowy czerwca do połowy września. W 2019 roku kursował w relacji  Belgrad Topčider – Tabanovci. Pomiędzy stacjami Tabanovci – Gevgelija kursuje zastępcza komunikacja autobusowa kolei macedońskich. Na odcinku Gevgelija – Saloniki podróżni będą przewożeni autobusami komunikacji zastępczej kolei greckich. Pociąg zestawiony jest z wagonów z miejscami do siedzenia drugiej klasy oraz wagonów z miejscami do leżenia. Cena biletu w jedną stronę to 33,80 euro, bilet powrotny kosztuje 54 euro. Rezerwacja miejsca 3 euro, dopłata do wagonu sypialnego 8 euro.

Zestawienie pociągu Belgrad – Saloniki na stronie vagonweb.cz
Zestawienie pociągu Saloniki – Belgrad na stronie vagonweb.cz

Rumunia

1 sierpnia 2017 roku zlikwidowano połączenie Timisoara – Vrsac, przez co Serbia utraciła ostatnie pasażerskie połączenie kolejowe z Rumunią. Powodem była mała liczba podróżnych i konieczność racjonalizacji kosztów.

Nie kursują już pociągi Jimbolia – Kikinda, które dawniej były ulubionymi pociągami miłośników kolei.

Nie potwierdziły się informacje o powrocie pociągu Bukareszt – Belgrad.

Obecnie więc nie kursują pociągi pomiędzy Serbią a Rumunią.

Węgry

Kursowanie pociągów pomiędzy Serbią w Węgrami zmieniło się ze względu na remont linii Budapeszt – Belgrad. Bilet w jedną stronę kosztuje 15 euro, bilet powrotny 26 euro.

W związku z remontem linii kolejowej Budapeszt – Belgrad od 1 lutego 2019 roku koleje serbskie zawiesiły kursowanie wszystkich pociągów na odcinku Nowy Sad – Belgrad.

Jak poinformowali mnie czytelnicy, ruch na trasie Budapeszt – Nowy Sad organizowany jest następująco:

– pociąg Flirt 3 lub skład wagonowy przewożą podróżnych na trasie Budapeszt – Kelebia
– na stacji Kelebia kontrola graniczna i przesiadka do serbskiego pociągu
– serbski spalinowy zespół trakcyjny przewozi podróżnych na odcinku Kelebia – Nowy Sad.

Flirt

Pociąg dalekobieżny Flirt 3 kolei węgierskich (fot. MAV)

ZS 711

Spalinowy zespół trakcyjny 711 kolei serbskich (fot. Srdan Popović, CC-BY-SA, Wikimedia Commons)

ZS 711

Spalinowy zespół trakcyjny 711 kolei serbskich – wnętrze (fot. Трансмашхолдинг, Wikimedia Commons)

5. Pociągi turystyczne

Koleje serbskie i biura podróży uruchamiają kilka sezonowych połączeń turystycznych. Na forach i blogach podróżniczych niektórzy są zachwyceni tymi połączeniami, inni bardzo zawiedzeni, więc nie będę się wypowiadał jako autorytet. W związku z remontami niektóre pociągi mogą nie kursować w sezonie.

Šarganska osmica

„Šarganska osmica” to kolejka wąskotorowa kursująca pomiędzy stacjami Mokra Gora a Šargan Vitasi tuż przy granicy z Bośnią i Hercegowiną. Kolejka jest dumą Serbii i jedną z największych atrakcji turystycznych tego kraju.

Trasa zabytkowego pociągu jest bardzo krótka, ok. 15,5 km. Różnica wzniesień według różnych źródeł wynosi od 250 do 300 metrów, a na trasie znajdują się 22 tunele i 5 mostów. Szlak jest bardzo kręty, a w jednym miejscu tory tworzą charakterystyczną ósemkę dokładnie widoczną na mapach i zdjęciach satelitarnych.

Kolejka kursuje zwykle od 15 kwietnia do 31 października 2 razy dziennie. W razie zwiększonego zapotrzebowania uruchamiane są kolejne dwa pociągi.

Pewnym problemem jest dotarcie do Mokrej Góry. W internecie trudno znaleźć informacje na ten temat. W rzeczywistości dojazd nie jest aż tak skomplikowany. Z Belgradu należy dojechać do miasta Užice leżącego około 30 kilometrów od tej miejscowości. Można dojechać pociągiem lub autobusem – czas przejazdu od 3,5 godziny (pociąg pospieszny Belgrad – Bar) do 4,5 godziny (pociąg osobowy lub autobus). Należy liczyć się z opóźnieniem. Z Užic kursują lokalne autobusy, ewentualnie można wziąć taksówkę. Szczegóły połączeń można sprawdzić na stronie kolei serbskich.

Dodatkowe informacje:
Informacje o kolejce na stronie kolei serbskich
Ciekawy artykuł o historii kolejki po polsku

Reportaż o kolejce na You Tube cz.1/2
Reportaż o kolejce na You Tube cz.1/2

Osmica

Szargańska Ósemka (fot. materiały prasowe kolei serbskich)

Pociąg Romantika

Pociągi retro kursujące w każdy ostatni weekend miesiąca, najczęściej na trasie Belgrad – Sremski Karlovci i z powrotem. Pociąg zestawiony jest z odrestaurowanych zabytkowych wagonów, wyprodukowanych w latach trzydziestych ubiegłego wieku oraz lokomotywy parowej. Do wyboru wagony pierwszej, drugiej i trzeciej klasy, a także wagon barowy. Ceny, jak na pociąg retro, są bardzo przystępne. Szczegóły dotyczące przejazdów podawane są na bieżąco na stronie kolei serbskich, a bilety można kupić na dworcu głównym w Belgradzie.

Plavi Voz

Luksusowy pociąg, którym kiedyś podróżował Tito wraz ze świtą. Obecnie wynajmowany przez biura podróży, najczęściej na kilkudniowe wycieczki z bogatym programem towarzyszącym z Belgradu do Baru. Największą atrakcją jest prywatny wagon Tito. W składzie pociągu znajdziemy wagon salonowy, wagon restauracyjny, a nawet zadaszoną autokuszetkę. Bilety na wycieczki tym pociągiem są bardzo drogie i przeznaczone raczej dla bogatych brytyjskich lub niemieckich emerytów.

Pociąg Vršac – Bela Crkva

Pociąg turystyczny uruchamiany przez koleje serbskie każdego roku pod koniec czerwca i kursujący raz dziennie w każdy weekend do końca sierpnia. Pociąg skomunikowany jest z pociągami z Belgradu oraz rumuńskiej Timisoary i w zamierzeniu ma być jedną z największych atrakcji turystycznych regionu. Do miasteczka Bela Crkva na co dzień nie dojeżdżają pociągi. To popularne miasto wśród Serbów ze względu na liczne jeziora, zamieniające się w kąpieliska podczas słonecznych dni. Pociąg jedzie powoli, czas przejazdu pomiędzy Vršacem a stacją Bela Crkva wynosi ponad godzinę. Obowiązuje specjalna taryfa, możliwy jest przewóz rowerów, bilety na pociąg można zakupić jedynie w dniu podróży.

Romantika Serbia

Wagon pociągu Romantika (fot. materiały prasowe kolei serbskich)

 

6. Serbia – co zobaczyć oprócz Belgradu

Serbia, jako kraj wielokrotnie niszczony przez wojny, nie może pochwalić się pięknymi miastami, do których napływają tłumy turystów z całego świata. Miasta często są posępne, przeważająca zabudowa to blokowiska, a noclegi są stosunkowo drogie, szczególnie dla osób podróżujących w pojedynkę. Gdybym miał polecić serbskie miasta warte zwiedzenia, byłyby to następujące miejsca:

Subotica – piąte pod względem wielkości miasto Serbii, położone tuż przy granicy z Węgrami. Stacja kolejowa w Suboticy to pierwsza serbska stacja kolejowa dla pociągów relacji Budapeszt – Belgrad. Miasto, choć niezbyt duże, należy do najładniejszych serbskich miast. Centrum znajduje się niedaleko dworca kolejowego, a z wszystkich zabytków wyróżnia się ratusz miejski z 1912 roku, przed którym stoją fontanny z płytek ceramicznych – niebieska i zielona. Uwagę zwraca ładna synagoga i budynek biblioteki. Do 2007 roku wizytówką Suboticy był Teatr Narodowy (dawniej Chorwacki Teatr Narodowy), został on jednak bezmyślnie zburzony. Obecnie planowana jest rekonstrukcja. Warto także odwiedzić Pałac Rajhla z 1904 roku, gdzie mieści się galeria sztuki współczesnej.

Polecane wpisy na innych blogach:
Subotica na blogu Tambylscy (2013)
Subotica na blogu Obiektywniej (2019)

Nowy Sad – drugie pod względem wielkości i liczby mieszkańców miasto Serbii, przez niektórych uważane za najładniejsze miasto kraju. Najbardziej znany zabytek Nowego Sadu to twierdza Petrovaradin na prawym brzegu Dunaju. Obecnie w twierdzy mieści się muzeum miasta, kilka klubów oraz pracownie artystyczne. Na terenie twierdzy odbywają się popularne imprezy, na przykład festiwal muzyczny „Exit”. Petrovaradin znajduje się dosyć daleko od dworca kolejowego. Centrum Nowego Sadu jest bardzo ładne, szczególnie Plac Wolności z ratuszem. Mnie się najbardziej podobał deptak z licznymi kawiarenkami.

Polecane wpisy na innych blogach:
Nowy Sad na blogu Stacja Bałkany (nieznany)
Nowy Sad na blogu Serbia po polsku (2016)
Nowy Sad na blogu Tambylscy (2013)

Sombor to niewielkie miasto w północnej Serbii, do którego można się dostać pociągami z Nowego Sadu i Suboticy. Miasto wymieniłem, ponieważ centrum należy do najładniejszych w Serbii i warto tu się zatrzymać choćby na dwie lub trzy godziny. Trudno wymienić jakieś jednoznacznie wyróżniające się zabytki, po prostu najlepszym sposobem spędzania czasu będzie spokojny spacer po niedużym centrum. Z budynków na pewno należy wymienić ratusz. Bardzo ładnie wygląda deptak.

Dworzec kolejowy jest oddalony około 1 km od centrum. To przeciętny dworzec, wyglądający podobnie jak wiele polskich dworców w trzydziesto- lub czterdziestotysięcznych miastach. Przy dworcu do niedawna stała lokomotywa parowa jako eksponat na tle wieży ciśnień.

Do Somboru dojedziemy pociągiem z Suboticy.

Polecane wpisy na innych blogach:
Sombor na blogu „Stacja Bałkany”

Palić (fakultatywnie) – małe miasto oddalone o około 7 kilometrów od Suboticy. Jest to niewielka miejscowość wypoczynkowa z parkiem i jeziorem służącym w lecie jako kąpielisko, tutejsza stacja kolejowa również należy do najładniejszych w Serbii. Jedyny ważniejszy zabytek to wieża wodna. Dawniej do Palića można było dojechać linią tramwajową z Suboticy, obecnie najlepszy sposób dojazdu to autobus komunikacji podmiejskiej.

Zrenjanin (fakultatywnie) – Zrenjanin to średniej wielkości miasto w Wojwodinie. Mało znane wśród Polaków może się pochwalić ładnym, niedużym centrum. Centrum to Plac Wolności i kilka uliczek oraz ścieżki spacerowe nad rzeką Begej. Jeżeli spieszymy się, Zrenjanim można zwiedzić w ciągu godziny lub dwóch, poza budynkami w centrum nie ma tu zbyt wiele atrakcji, a ze względu na brak niedrogich noclegów miasto nie cieszy się popularnością wśród turystów. Mimo wszystko jeżeli będziecie tamtędy przejeżdżać, warto na chwilę się zatrzymać.

Do Zrenjanina najlepiej dojechać autobusem z Belgradu. Codziennie kursuje około 20 autobusów, a przejazd trwa mniej więcej 80-90 minut. Jeszcze szybciej, bowiem w niecałą godzinę, dojedziemy do Nowego Sadu. Najszybsze autobusy do Nowego Sadu jadą zaledwie 48 minut (Bečejprevoz).

Obecnie do Zrenjanina jeżdżą nowe rosyjskie spalinowe zespoły trakcyjne, przez co trasy uwielbiane przez miłośników kolei straciły sporo ze swojego uroku.

Zrenjanin szynobus

W Zrenjaninie niszczeją stare szynobusy.(fot. Phil Richards, CC-BY-SA, flickr.com)

 

7. Język serbski dla pasażerów kolei

Podstawowe słowa w języku serbskim przydatne dla osób podróżujących koleją po Serbii.

voz – pociąg
polazak – odjazd
dolazak – przyjazd
blagajna – kasa
prtljag – bagaż
garderoba – przechowalnia bagażu
red vožnje – rozkład jazdy
putnik – pasażer; podróżny
putovati – podróżować
presedanje – przesiadka
stanica – stacja
brzi voz – pociąg pospieszny
prvi razred – pierwsza klasa
drugi razred – druga klasa
vreme – czas
kušet – kuszetka
kolosek – tor
uspon – nachylenie
širina koloseka – rozstaw torów
muzejski voz – pociąg retro
pruga – linia
železnica – kolej
uskotračna pruga – linia wąskotorowa
parna lokomotiva – lokomotywa parowa
dizel-lokomotiva – lokomotywa spalinowa
teretni voz – pociąg towarowy
kolo – wagon
karta – bilet
dizel-motorni voz – spalinowy zespół trakcyjny
brzina – prędkość
električna lokomotiva – lokomotywa elektryczna
elektro-motorni voz – elektryczny zespół trakcyjny
ljubitelj železnice – miłośnik kolei
vagon – wagon
vagon restoran – wagon restauracyjny
prikolica – wagon doczepny
kola sa ležajima – wagon z miejscami do leżenia
kola za spavanje – wagon sypialny
kola sa sedištima – wagon z miejscami do siedzenia
dresina – drezyna

Kolej w Europie Albania  Austria  Belgia  Białoruś  Bośnia i Hercegowina  Bułgaria  Chorwacja Czarnogóra  Czechy  Cypr  Dania  Estonia  Finlandia  Francja  Grecja  Hiszpania  Holandia Irlandia  Islandia  Kosowo  Liechtenstein  Litwa  Luksemburg  Łotwa  Macedonia Północna Malta  Mołdawia  Niemcy  Norwegia  Portugalia  Rosja  Rumunia  San Marino  Serbia  Słowacja Słowenia  Szwajcaria  Szwecja  Turcja  Ukraina  Watykan  Węgry  Wielka Brytania   Włochy
Azory  Gibraltar  Spitsbergen  Wyspa Man  Wyspy Normandzkie  Wyspy Owcze

Nowy Sad pociąg

Taki pociąg można czasami zobaczyć w Nowym Sadzie

%d bloggers like this: