Kolej na Podróż

Pociągiem po Dolnym Śląsku – co zwiedzić i zobaczyć (przewodnik)

Dolny Śląsk to region bogaty w zabytki, piękne miasta i miasteczka (choć często zaniedbane) oraz najróżniejsze atrakcje. Znajdziemy tu zabytki architektury, muzea, zamki i pałace, góry, kapliczki oraz mnóstwo innych rzeczy, które powinienem opisać. We wpisie opiszę, co zwiedzić podróżując pociągiem po Dolnym Śląsku. Przewodnik podzieliłem zgodnie z liniami kolejowymi, przy czym nie sugerowałem się oficjalnym wykazem PKP PLK, tylko połączeniami kolejowymi, oraz czytelnością dla zwykłego czytelnika, który nie jest miłośnikiem kolei ani kolejarzem.

Niniejszy artykuł pt. „Pociągiem po Dolnym Śląsku” to ogólny zarys najważniejszych miejscowości wzdłuż linii kolejowych województwa dolnośląskiego i linii stykowych z innymi województwami, natomiast w osobnych artykułach opisałem atrakcje kolejowe wzdłuż linii kolejowych dla osób, które planują połączyć podróż pociągiem po Dolnym Śląsku z podróżą rowerem do interesujących miejsc oddalonych kilka kilometrów od linii kolejowych. Dolny Śląsk jest jednym z regionów, gdzie zamknięte od lat linie kolejowe są rewitalizowane i reaktywowane. Choć na razie to pojedyncze przypadki, w przyszłości może być więcej linii do opisania, więc co jakiś czas postaram się aktualizować przewodnik w miarę możliwości i zgodnie z potrzebami.

Spis treści:
1. Podstawowe informacje
2. Najlepsze oferty
3. Linia kolejowa Wrocław – Szklarska Poręba
4. Linia kolejowa Wałbrzych – Kłodzko
5. Linia kolejowa Wrocław – Kudowa-Zdrój
6. Linia kolejowa Kłodzko – Międzylesie
7. Linia kolejowa Wrocław – Zgorzelec
8. Linia kolejowa Legnica – Kamieniec Ząbkowicki
9. Linia kolejowa Wrocław – Krotoszyn
10. Linia kolejowa Wrocław – Brzeg
11. Linia kolejowa Wrocław – Głogów
12. Linia kolejowa Wrocław – Rawicz
13. Pozostałe czynne linie kolejowe
14. Koleje wąskotorowe
15. Miasta czekające na powrót pociągów

1. Podstawowe informacje

Połączenia regionalne w województwie dolnośląskim i kilka połączeń stykowych obsługują Koleje Dolnośląskie. Tabor przewoźnika w większości stanowią pociągi Impuls i Impuls 2, moim zdaniem bardzo wygodne. Na mniej uczęszczanych liniach kursują spalinowe zespoły trakcyjne, dzięki którym można poczuć atmosferę linii. W pociągach z reguły jest jedna toaleta z obiegiem zamkniętym.

Pociągi typu EN57Al spotyka się głównie na linii Wrocław – Jelcz-Laskowice.

W godzinach szczytu pociągi z i do Wrocławia są bardzo zatłoczone. Natomiast w weekendy i święta tłok panuje w niemal wszystkich pociągach, szczególnie przy dobrej pogodzie, ponieważ Koleje Dolnośląskie przygotowały kilka ofert umożliwiających bardzo tanie podróżowanie pociągiem po Dolnym Śląsku.

Po województwie dolnośląskim kursują także pociągi dalekobieżne przewoźnika PKP Intercity. Obowiązuje na nie inna taryfa i inne oferty promocyjne. Połączenie Trutnov – Sędzisław obsługuje czeski przewoźnik GTW Regio.

2. Pociągiem po Dolnym Śląsku – oferty

1 września 2018 roku Koleje Dolnośląskie przestały honorować bilety Przewozów Regionalnych – RegioKarnet i Bilet Turystyczny oraz wspólny bilet weekendowy PKP Intercity i Przewozów Regionalnych – Razem w Polskę. Nie oznacza to jednak, że podróż pociągiem po Dolnym Śląsku musi być droga. Koleje Dolnośląskie posiadają w swojej ofercie kilka biletów pozwalających na niedrogą podróż po Dolnym Śląsku i to nie tylko pociągiem, a czasami nie tylko po Polsce.

Weekend z KD – bilet weekendowy Kolei Dolnośląskich. Bilet jest ważny od godziny 18:00 dnia roboczego poprzedzającego bezpośrednio następujące po sobie dni wolne od pracy, do godziny 6:00 pierwszego dnia roboczego następującego po dniach wolnych. Bilet uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów w ramach jego ważności. Bilet honorowany jest tylko w pociągach Kolei Dolnośląskich.

Cena biletu Weekend z KD w czasie opracowywania artykułu wynosiła 39 zł

Dla kogo: dla osób, które chcą w weekendy podróżować pociągami Kolei Dolnośląskich i nie przeszkadza im tłok w pociągu oraz nie chcą ograniczać się do podróży pomiędzy największymi miastami.

Euro-Nysa Ticket – według mnie najlepsza oferta umożliwiająca zwiedzanie polsko-niemiecko-czeskiego pogranicza. Jest to bilet sieciowy obowiązujący w pociągach i autobusach na terenie euroregionu Euro-Nysa, czyli mniej więcej na zachód i południe od Bolesławca oraz Jeleniej Góry. Za 40 złotych możemy przez cały dzień podróżować po części Dolnego Śląska, libereckiego kraju w Czechach i Saksonii. Obszar ważności pozwala na zwiedzenie wielu ciekawych miejsc. Więcej o ofercie TUTAJ i na stronie oficjalnej. Od 2019 roku wprowadzono dopłatę za przejazd np. Żytawską Koleją Wąskotorową. W 2016 roku miałem okazję podróżować z tym biletem. Moją relację możesz przeczytać TUTAJ.

Wspólny Bilet Samorządowy – bilet sieciowy ważny przez 24 godziny od daty zakupu lub godziny i daty określonej przez nabywcę. Bilet honorowany jest w pociągach przewoźników samorządowych, w tym Kolei Dolnośląskich. Na razie to najlepsze rozwiązanie, jeżeli chcemy zwiedzić część województwa na zachód od Wrocławia oraz do Rawicza w dni robocze.

W czasie opracowywania artykułu Wspólny Bilet Samorządowy kosztował 38 złotych.

Bilet sieciowy miesięczny KD – sieciowy bilet miesięczny na pociągi Kolei Dolnośląskich. Idealny do zwiedzania Dolnego Śląska, szczególnie dla mieszkańców tego województwa. Dla turystów raczej nieprzydatny. Chyba, że ktoś planuje zostać na Dolnym Śląsku dłużej niż tydzień i podróżować pociągami Kolei Dolnośląskich.  Bardzo dobra oferta również dla osób z uprawnieniami do ulg ustawowych – inne bilety sieciowe (Weekend z KD, Bilet Sudecki i Euro-Nysa) są sprzedawane za opłatą zryczałtowaną i nie stosuje się od nich ulg i upustów.

Cena biletu sieciowego miesięcznego KD w czasie opracowywania artykułu wynosiła 369 zł dla osób bez uprawnień dla ulg ustawowych, natomiast studenci i doktoranci uprawnieni do ulgi 51% płacili tylko 180 zł i 81 groszy.

Bilet Weekendowy – weekendowy bilet ważny w pociągach PKP Intercity od 19:00 w dzień poprzedzający dzień wolny od pracy do 06:00 dnia następującego po dniu wolnym od pracy, czyli najczęściej od 19:00 w piątek do 06:00  poniedziałek. Wychodzi drożej niż weekendowy bilet Kolei Dolnośląskich, lecz umożliwia szybką podróż bez tłoku pomiędzy największymi miastami.

3. Linia kolejowa Wrocław – Szklarska Poręba Górna

Wyremontowana linia kolejowa, pod którą miał być ukryty słynny „Złoty pociąg”. Do Jaworzyny Śląskiej brak atrakcji, potem zaczynają się ciekawe miejsca i ładne krajobrazy. Jedzie się przyjemnie. Najgorszy odcinek to Wałbrzych Miasto – Wałbrzych Główny, szczególnie przejazd obok składowiska odpadów w Wałbrzychu.

Wrocław Główny – dworzec główny we Wrocławiu położony w centrum miasta, 10 minut na piechotę od Rynku. Zabytkowy, bardzo ładny dworzec, naprzeciwko nowy dworzec autobusowy połączony z galerią handlową. W centrum Wrocławia i w okolicach dworca znajdziemy mnóstwo zabytków i atrakcji turystycznych, co wymagałoby napisania kilku dodatkowych artykułów.

Wrocław Główny – podstawowe informacje

Jaworzyna Śląska – ważny węzeł kolejowy. Największa i w sumie jedyna atrakcja to prężnie działające i rozwijające się Muzeum Kolejnictwa.

Świebodzice – piękny dworzec kolejowy z czerwonej cegły, natomiast samo miasto przeciętne. Rynek, pozostałości po murach miejskich, Pałac Seidlów. Można zatrzymać się na dwie godziny, można jechać dalej.  Z dworca w Świebodzicach można dojść pieszo do Zamku Książ. Trzeba iść około 5 kilometrów, po drodze przechodzimy przez Książański Park Krajobrazowy.  W innym kierunku 4 kilometry od dworca w Świebodzicach – w Mokrzeszowie – znajduje się zrujnowany pałac zbudowany w XIX wieku na planie krzyża – dawniej mieścił się w nim szpital. Interesujące miejsce, można dojść pieszo lub dojechać busem Wałbrzych – Świebodzice – Świdnica.

Wałbrzych Szczawienko – pięknie wyremontowany dworzec.

Wałbrzych Miasto – również bardzo ładnie wyremontowany dworzec, z którego bardzo łatwo dostaniemy się komunikacją miejską do centrum Wałbrzycha. Wałbrzych uważany jest za jedno z najbrzydszych polskich miast, ale moim zdaniem to bardzo dobre miejsce dla ambitnych turystów. Oprócz zaniedbanego centrum sporo pojedynczych zabytków i atrakcji rozrzuconych po różnych częściach miasta. W ostatnich latach bardzo modna jest Stara Kopalnia i Muzeum Porcelany. Na peryferiach Wałbrzycha, choć administracyjnie w Wałbrzychu, położony jest zamek Książ i Szczawno-Zdrój. Miasto na osobny artykuł.

Wałbrzych Główny – zaniedbany zabytkowy dworzec daleko od centrum Wałbrzycha, początek malowniczej linii kolejowej Wałbrzych – Kłodzko.

Witków Śląski – jeśli ktoś tu się zatrzyma, to jedynie żeby zobaczyć kościółek św. Anny i kapliczkę.

Sędzisław – węzeł kolejowy. Biegnie stąd linia kolejowa do granicy czesko-polskiej i dalej do miasta Trutnov.

Marciszów – zabytkowy dworzec kolejowy

Ciechanowice – z okien pociągu widać bardzo ładny kościół św. Augustyna z 1577 roku. Znajduje się tu też pałac z parkiem, dostępny tylko w wybrane dni.

Janowice Wielkie – w pobliżu Janowic Wielkich dawniej na wzgórzu wznosiła się duża wieś z zabytkową zabudową, w czasach świetności uchodziła za jedną z najpiękniejszych miejscowości Sudetów. Ze względu na szkody górnicze w latach siedemdziesiątych XX wieku zaczęła zapadać się pod ziemię i mieszkańców wysiedlono. Miejscowi pasjonaci robią wszystko, aby upamiętnić historię wsi.

Wojanów – kilometr od stacji kolejowej warto zobaczyć odrestaurowany pałac z parkiem. Obecnie całość funkcjonuje jako kompleks hotelowy.

Jelenia Góra – miasto zdecydowanie warte odwiedzenia. Dworzec kolejowy położony jest około kilometr od centrum miasta. Piękny rynek z ratuszem i deptak, zabytki sakralne (kościół pw. Krzyża, cerkiew i kościół pw. Erazma), dużo szlaków spacerowo-rowerowych, mniej znane atrakcje typu „Cudowne źródełko”, Muzeum Karkonoskie, Muzeum Historii i Militariów, a ostatnio udostępniono dla turystów schron pod Wzgórzem Kościuszki.

Jelenia Góra – 10 najciekawszych miejsc i atrakcji

Jelenia Góra Cieplice – stacja kolejowa obsługująca Cieplice Śląskie-Zdrój, formalnie część Jeleniej Góry, w rzeczywistości zupełnie inną miejscowość. Jest to miejscowość uzdrowiskowa z pięknym Parkiem Zdrojowym i Termami Cieplickimi. Świetne miejsce na spacery w dobrą pogodę.

Uzdrowisko Cieplice – 12 najciekawszych miejsc i atrakcji

Jelenia Góra Sobieszów – stacja kolejowa dla osób chcących zwiedzić ruiny zamku Chojnik. Ze stacji do zamku idzie się około 3 kilometrów, na niektórych odcinkach bywa stromo.

Piechowice – blisko stacji zwiedzimy Hutę Szkła Kryształowego Julia.

Górzyniec – 15 minut spacerem od stacji znajduje się wodospad Kropelka.

Szklarska Poręba Dolna – tutaj powinny wysiąść osoby chcące zobaczyć kościół Niepokalanego Serca NMP, zabytkowy cmentarz ewangelicki oraz pomnik przyrody znany pod nazwą „Lipa Sądowa”.

Szklarska Poręba Średnia – blisko stacji działa Park Dinozaurów w Szklarskiej Porębie, popularna atrakcja dla dzieci.

Szklarska Poręba Górna – stacja końcowa. Zabytkowy (aczkolwiek zaniedbany) dworzec kolejowy, baza wypadowa do wycieczek po Szklarskiej Porębie i okolicach. Odjeżdżają stąd pociągi do czeskiego Liberca.

Linia kolejowa Wrocław – Jelenia Góra – przewodnik szczegółowy (pociąg + rower)
Linia kolejowa Jelenia Góra – Szklarska Poręba – opis rozszerzony (pociąg + rower)

Szklarska Poręba

Widok z pociągu w okolicach Szklarskiej Poręby.

4. Linia kolejowa Wałbrzych – Kłodzko Główne

Linia kolejowa z Wałbrzycha do Kłodzka uważana jest za jedną z najpiękniejszych linii kolejowych w Polsce. Tunele, wiadukty i piękne widoki – tak w skrócie można scharakteryzować linię 286. Niestety, wszystko można podziwiać tylko zza szyb szynobusa. 13 lat temu udało mi się przejechać tę linię w składzie wagonowym.  Przez pierwszy most przejeżdżamy tuż po wyjeździe ze stacji Wałbrzych Główny. Najdłuższy tunel wykuto pod górą Mały Wołowiec. Ma długość 1603 metry i jest najdłuższym tunelem kolejowym w Polsce. Ze względu na prace torowe często pociągi zastępowane są przez autobusy komunikacji zastępczej.

Wałbrzych Główny – patrz rozdział 1

Jedlina Górna – rozpadający się budynek dworca. Pewnie wkrótce zostanie rozebrany.

Jedlina-Zdrój – zaniedbana duża stacja. Do dzielnicy uzdrowiskowej idzie się około 2,5 kilometra. Odległość od pałacu Jedlinka to niecałe 2 kilometry.

Głuszyca – około 4 kilometry od stacji ruiny zamku Rogowiec – najwyżej położonego zamku w Polsce – ciekawy szlak turystyczny.

Świerki Dolne – stacja kolejowa położona około 1,2 km od znanego wiaduktu, ponadto 1,5 kilometra od stacji można zobaczyć ruiny kamieniołomu, aczkolwiek ze względu na brak oznakowania i informacji to zadanie raczej dla miłośników zwiedzania opuszczonych miejsc.

Nowa Ruda Przedmieście – przystanek kolejowy tuż przy Turystycznej Kopalni w Nowej Rudzie. Kopalnia pełni funkcję Muzeum Górnictwa.

Nowa Ruda – zaniedbane dolnośląskie miasto z dużym potencjałem turystycznym. Znana głównie z zanieczyszczenia powietrza. W niewielkiej odległości od stacji kolejowej można zobaczyć między innymi rynek, kościoły i dworki.

Kłodzko Główne – stacja końcowa. Dworzec kolejowy położony około 2 kilometry od centrum miasta. Można się przesiąść na pociągi Kolei Dolnośląskich dojeżdżających do stacji Kłodzko Miasto.

Linia kolejowa Wałbrzych – Kłodzko – opis rozszerzony (pociąg + rower)

Wałbrzych - Kłodzko

Pociąg Wałbrzych – Kłodzko w 2005 roku. Dziś kursują szynobusy.

5. Linia kolejowa Wrocław  – Kudowa-Zdrój

Na odcinku Kłodzko Miasto – Kudowa-Zdrój bardzo ładne widoki. Większość pociągów dociera do Kłodzka, tylko kilka pokonuje trasę Kudowa-Zdrój – Kłodzko, najczęściej w innych relacjach, na przykład Kudowa-Zdrój – Legnica. W opisie szczegółowym opisywaną trasę, ze względu na dużą liczbę zabytków, podzieliłem na dwie części.

Wrocław Główny – patrz rozdział 1.

Żórawina – jedyna atrakcja to kościół pw. świętej Trójcy, dawniej spełniał funkcję budowli obronnej otoczonej fortyfikacjami. Dziś należy do największych atrakcji w regionie. Przy kościele ustawiono kapliczkę i pomnik im. Witelona.

Strzelin – niezbyt ładne miasto. Wyremontowany dworzec kolejowy, Dom Książąt Brzeskich i rotunda to atrakcje w centrum. Pomiędzy Strzelinem a Ziębicami rozciągają się tzw. Wzgórza Strzelińskie – granit z tych gór użyto na przykład do budowy wspomnianej rotundy.

Henryków – w miesiącach letnich można zwiedzać klasztor cystersów wraz z parkiem.

Ziębice – ładne, małe, zaniedbane miasteczko. Atrakcje to rynek, Brama Paczkowska oraz Muzeum Sprzętu i Gospodarstwa Domowego. Nie wiem, jak innym, ale mnie się niewielkie centrum spodobało.

Kamieniec Ząbkowicki – węzeł kolejowy. Duży, bardzo zaniedbany dworzec. Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim oddalony jest około 3 km od dworca kolejowego.

Bardo – małe miasteczko, bardzo pozytywnie oceniane przez blogerów. Najważniejsze zabytki to kamienny most na Nysie Kłodzkiej i klasztor Redemptorystów. Ładna zabudowa w centrum, dobra baza wypadowa do wycieczek po wzgórzach.

Kłodzko – zdecydowanie warte odwiedzenia dolnośląskie miasto. W centrum znajduje się stacja Kłodzko Miasto. Na zdjęciach najczęściej pojawia się most św. Jana nad kanałem Młynówka, warto zobaczyć centrum miasta z ratuszem, twierdzę Kłodzko oraz podziemną trasę turystyczną. Dobre miejsce na jednodniową wycieczkę.

Polanica-Zdrój – miasteczko uzdrowiskowe. Do zwiedzenia Park Zdrojowy, zabytki sakralne i Park Leśny. Ze stacji kolejowej do centrum jest około 1,5 km.

Duszniki-Zdrój – kolejne uzdrowisko, większe od Polanicy-Zdroju. Jak w uzdrowiskach – należy zobaczyć Park Zdrojowy, Pijalnię Wód Mineralnych, Dworek Fryderyka Chopina oraz położone bliżej stacji kolejowej Muzeum Papiernictwa. Stacja kolejowa zapuszczona.

Lewin Kłodzki – małe centrum, jedyna godna uwagi atrakcja to wiadukt kolejowy tuż po wyjeździe ze stacji w stronę Kudowy-Zdroju.

Kudowa-Zdrój – uzdrowisko. Park Zdrojowy, Pijalnia Wód Leczniczych, Muzeum Zabawek, w pobliżu Kaplica Czaszek oraz Szlak Ginących Zawodów. Polecam przejazd autobusem do czeskiego miasta Náchod (pieszo idzie się ponad godzinę wzdłuż ruchliwej ulicy).

Linia kolejowa Wrocław – Kłodzko – opis rozszerzony (pociąg + rower)
Linia kolejowa Kłodzko – Kudowa-Zdrój – opis rozszerzony (pociąg + rower)

Lewin Brzeski

Pociąg na wiadukcie w Lewinie Kłodzkim w 2005 roku.

6. Linia kolejowa Kłodzko – Międzylesie

Część pociągów z Wrocławia jedzie przez Kłodzko Główne do Międzylesia. Na tej trasie swoje pociągi uruchamiają także Przewozy Regionalne, w pociągach tych nie są honorowane bilety weekendowe Kolei Dolnośląskich.

Kłodzko – patrz rozdział 5.

Gorzanów – warto zobaczyć niszczejący pałac, który po remoncie mógłby być atrakcją turystyczną najwyższej klasy.

Bystrzyca Kłodzka – zaniedbane, ale ładne centrum miasta, dodatkowa atrakcja to Muzeum Filumenistyczne z eksponatami dotyczącymi zapałek.

Długopole-Zdrój – niewielkie uzdrowisko (15 minut piechotą od stacji kolejowej). Można zobaczyć Park Zdrojowy i sanatoria, Dom Zdrojowy oraz kościół przerobiony na pensjonat i kawiarnię. Opuszczona stacja kolejowa przy wylocie z tunelu.

Międzylesie – centrum kilometr od stacji kolejowej. Zamek zaadaptowany na hotel, ryneczek, rzeźba wilka – symbolu z herbu miasta, tzw. Domy Tkaczy, w okolicy liczne szlaki turystyczne.

Linia kolejowa Kłodzko – Międzylesie – opis rozszerzony (pociąg + rower)

7. Linia kolejowa Wrocław – Zgorzelec

Linia kolejowa, którą mogłem opisać w dwóch wariantach Wrocław – Lubań Śląski lub Wrocław – Zgorzelec. W poprzedniej wersji przewodnika wybrałem wariant do Lubania Śląskiego, w obecnej do Zgorzelca. Tak naprawdę zwykła linia kolejowa, jakich wiele.

Wrocław Leśnica – w pobliżu stacji Park Leśnicki z pałacem, w którym obecnie mieści się centrum kultury.  Warto też zobaczyć kościół p.w. Jadwigi Śląskiej przy parku.

Środa Śląska – przeciętne miasto, można zobaczyć Muzeum Regionalne w ratuszu, ewentualnie kościół p.w. św. Andrzeja, przy którym rzuca się w oczy zabytkowa dzwonnica. Odległość ze stacji Środa Śląska do centrum miasta wynosi ponad 3 kilometry. Sami oceńcie, czy warto.

Malczyce – jedyna atrakcja to cerkiew z początku XX wieku.

Legnica – centrum miasta niemal w całości zniszczone przez Armię Czerwoną w 1945 roku. Zachowało się kilka zabytków sakralnych, w rynku pięknie prezentują się kamieniczki tzw. „śledziówki”,  warto też zobaczyć Zamek Piastowski. Z muzeów należy wymienić sąsiadujące ze sobą Muzeum Piastów i Muzeum Miedzi.

Chojnów – pod względem architektonicznym przeciętne miasto, można się zatrzymać, aby zobaczyć niewielki Zamek Piastowski i Basztę Tkaczy.

Bolesławiec – popularne wśród turystów miasto z wyremontowanym rynkiem. Ładne centrum, dobre recenzje zbiera Muzeum Ceramiki. Za Bolesławcem, w stronę Węglińca, pociąg przejeżdża po przepięknym wiadukcie.

Węgliniec – zabytkowy i zaniedbany dworzec kolejowy. Poza dworcem nic ciekawego, może poza kościołem z 1930 roku i budynkiem ośrodka kultury. Oba obiekty przy Placu Wolności. Inny kościół, tzw. kolejowy, blisko dworca – wybudowany w 1878 roku. Przy Placu Wolności utworzono niewielkie Muzeum Kresów Wschodnich, które można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu.

Zgorzelec – miasto na granicy niemiecko-polskiej, w dużej części brzydkie i zaniedbane, co stanowi ogromny kontrast w porównaniu z odrestaurowanym zabytkowym centrum Görlitz. Najładniejsza część miasta znajduje się nad Nysą Łużycką – kilka wyremontowanych kamienic i Muzeum Łużyckie.

Linia kolejowa Wrocław – Zgorzelec – co zobaczyć (pociąg + rower)

Zgorzelec

Najładniejsza część Zgorzelca nad Nysą Łużycką

8. Linia kolejowa Legnica – Kamieniec Ząbkowicki

Jedna z moich ulubionych polskich linii kolejowych, o ile nie ma tłoku w pociągach. Bardzo przyjemna podróż szynobusami, widoki za oknem, po drodze kilka interesujących miast wartych odwiedzenia.

Jawor – miasto znane z pięknego Kościoła Pokoju, ostatnio zakończył się remont zabytkowego dworca kolejowego. Dawno temu podczas krótkiej wizyty centrum spodobało mi się, choć bloki przy rynku psuły ogólne wrażenie.

Strzegom – zdewastowana zabytkowa stacja kolejowa położona 2 kilometry od centrum miasta. Dawniej węzeł kolejowy. Najważniejsze zabytki to kościół św. Piotra i Pawła, pobliska kaplica oraz dawna stacja kolejowa Strzegom Miasto.

Jaworzyna Śląska – patrz rozdział 1

Świdnica – popularny cel wycieczek jednodniowych z Wrocławia. Rynek z ratuszem i Wieżą Ratuszową, piękny Kościół Pokoju z cmentarzykiem przykościelnym, ładne parki oraz katedra przyciągają turystów przez cały rok. Miasto miejscami zaniedbane, ale warte odwiedzenia.

Świdnica – 10 najciekawszych miejsc i atrakcji

Dzierżoniów – inne dolnośląskie miasteczko, które warto odwiedzić. W 2018 roku zakończył się remont dworca kolejowego, warto zobaczyć niewielkie centrum i Muzeum Miejskie.

Ząbkowice Śląskie – niszczejący zabytkowy dworzec kolejowy zdaje się błagać o remont. Z dworca idzie się około 10 kilometrów do centrum miasta, znanego głównie z Krzywej Wieży. Warto pozwiedzać, bo atrakcji jest znacznie więcej, w tym ruiny zamku, ładny park i wieża ciśnień.

Kamieniec Ząbkowicki – patrz rozdział 5.

Linia kolejowa Legnica – Kamieniec Ząbkowicki – opis rozszerzony (pociąg + rower)

Pociąg Kolei Dolnośląskich

Pociąg Legnica – Kudowa-Zdrój jadący linią do Kamieńca Ząbkowickiego.

9. Linia kolejowa Wrocław – Krotoszyn

W grudniu 2018 roku Koleje Dolnośląskie przejęły obsługę linii kolejowej Wrocław – Krotoszyn. Ostatnia stacja na terenie województwa dolnośląskiego to Cieszków, więc na niej skończę opis. Linia ciekawa, z zaniedbanymi stacjami i sennymi miejscowościami. Na długich odcinkach prowadzi przez las.

Wrocław Główny – patrz rozdział 1.

Wrocław Nadodrze – przepiękny zabytkowy dworzec kolejowy, który wymaga jednak remontu, szczególnie w środku. W pobliżu budynek dawnego dworca kolejki wąskotorowej.

Oleśnica – miasto (niecałe 40 tys. mieszkańców); pomimo zniszczeń z 1945 roku zachowało się kilka interesujących zabytków. Dworzec kolejowy położony kilometr od centrum. Warto zobaczyć Zamek Książąt Oleśnickich z parkiem, bazylikę św. Jana, kościół pw. św. Trójcy, cerkiew Zaśnięcia NMP, pojedyncze zabytkowe budynki ukryte wśród współczesnej zabudowy (np. szkoły, dawne kasyno oficerskie).

Dobroszyce – godny uwagi jest kościół św. Jadwigi.

Krośnice – zabytkowy, zaniedbany dworzec kolejowy, kolejka wąskotorowa i basen cieszący się dużą popularnością.

MIlicz – ładne miasteczko. Dworzec kolejowy daleko od centrum miasta (2 km), w pobliżu stacji wagoniki dawnej kolejki wąskotorowej jako pamiątka po niej. W pobliżu Milicza dużo stawów.

Krotoszyn (woj. wielkopolskie) – miasto powiatowe (ok. 30 tysięcy mieszkańców); węzeł kolejowy. Zaniedbany dworzec kolejowy, przed dworcem pociąg-pomnik dawnej kolei wąskotorowej Krotoszyn – Pleszew. Warto zobaczyć rynek, dwa zabytkowe drewniane kościoły, murowany kościół pw. św. Jana Chrzciciela, kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła oraz pałacyk w parku miejskim. Dużą popularnością cieszy się także Muzeum Regionalne.

Linia kolejowa Wrocław – Krotoszyn – opis rozszerzony (pociąg + rower)

Krośnice

Zegar na stacji kolejowej Krośnice

10. Linia kolejowa Wrocław – Brzeg

Linia kolejowa Wrocław – Opole łączy województwa dolnośląskie i opolskie. Linia wyremontowana, zelektryfikowana, pomiędzy miastami kursują pociągi regionalne i pospieszne. W osobnym artykule opisałem linię kolejową Wrocław – Opole przez Jelcz-Laskowice. W wersji ze szczegółowym przewodnikiem opisałem linię na całym odcinku Wrocław – Opole.

Wrocław Główny – patrz rozdział 1.

Wrocław Brochów – wyremontowany zabytkowy dworzec kolejowy. Blisko stacji kościół pw Św. Jerzego Męczennika i Podwyższenia Krzyża Świętego z początku XX wieku.

Święta Katarzyna – we wsi kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1257 roku.

Oława – miasto (ponad 30 tysięcy mieszkańców) doznało poważnych zniszczeń podczas drugiej wojny światowe. Zachowały się głownie zabytki sakralne oraz zamek piastowski, ratusz, fragmenty murów miejskich oraz pojedyncze zabytkowe budynki. Z dworca kolejowego do centrum należy przejść około 2 kilometry. Przy dworcu ładny park.

Brzeg (woj. opolskie) – miasto znane z Zamku Piastowskiego. Zabytkowy dworzec kolejowy, po drodze z dworca do centrum mijamy także zabytkowe wille. Warto także zobaczyć obiekty sakralne (kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, kościół pw. św. Mikołaja), budynek ratusza, zwraca także uwagę budynek sądu.

Dworzec kolejowy w Brzegu – informator
Brzeg w jeden dzień – podstawowy przewodnik

Linia kolejowa Wrocław – Opole – opis rozszerzony (pociąg + rower)

Brzeg dworzec PKP

Dworzec kolejowy w Brzegu

11. Linia kolejowa Wrocław – Głogów

Linia kolejowa Wrocław – Głogów to fragment tzw. Nadodrzanki, linii kolejowej z Wrocławia do Szczecina biegnącej przez województwa dolnośląskie, lubuskie i zachodniopomorskie. Opisywany odcinek położony jest w województwie dolnośląskim. Ostatnia stacja w województwie dolnośląskim to Czerna; opis odcinka Głogów – Zielona Góra, czyli również odcinka Czerna – Zielona Góra, dostępny jest w artykule szczegółowo opisującym zabytki i atrakcje wzdłuż tej linii.  Po trasie kursują pociągi REGIO oraz pociągi pospieszne PKP Intercity.

Wrocław Główny – patrz rozdział 1.

Wrocław Pracze – wyremontowany zabytkowy dworzec o ciekawej architekturze. Niedaleko stacji szachulcowy kościół p.w. św. Anny z 1648 roku, obok kościoła dom parafialny.

Czerna Mała – przystanek kolejowy kilka kilometrów od Brzezinki Średzkiej. W pobliskiej wsi Prężyce zespół pałacowo-parkowy (obecnie w rękach prywatnych);

Brzeg Dolny – miasteczko (ok. 12 tys. mieszkańców). Wyremontowany dworzec kolejowy. Najważniejszy zabytek to pałac rodziny von Saurma-Hoym. Oprócz pałacu zabytki sakralne: kościół Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel z końca XIX wieku oraz kościół pw. Wszystkich Świętych przy ul. Naborowskiej. W pobliskiej wsi Naborów (5 km na zachód od stacji) kościół pw. św. Anny z XV wieku.

Wołów – miasteczko (ok. 12 tys. mieszkańców) z interesującymi zabytkami. Warto zobaczyć wyremontowany dworzec kolejowy, zamek, mury obronne z rzeźbą wołów, kościół pw. św. Karola Boromeusza, kościół pw. św. Wawrzyńca, pałac, inne pojedyncze zabytkowe budynki.

Ścinawa – małe miasteczko (5,5 tys. mieszkańców). Dworzec kolejowy wpisany do rejestru zabytków, oprócz dworca można zobaczyć wieżę ratusza, kościół pw. Podwyższenia Krzyża, fragmenty murów miejskich i cmentarz żydowski. Zwraca uwagę ładny budynek schroniska młodzieżowego.

Głogów – miasto (ok. 67 tys. mieszkańców) niemal w całości zniszczone podczas II wojny światowej. Zachowały się pojedyncze zabytkowe budynki, część odbudowano. Najciekawsze obiekty to ruiny kościoła św. Mikołaja, ratusz, zamek (obecnie siedziba Muzeum Muzeum Archeologiczno-Historycznego), pozostałości po dawnych fortyfikacjach.

Linia kolejowa Wrocław – Zielona Góra – opis rozszerzony (pociąg + rower)

12. Linia kolejowa Wrocław – Rawicz

Linia kolejowa Wrocław – Rawicz biegnie głównie przez obszar województwa dolnośląskiego i kończy się w województwie wielkopolskim. Jesto odcinek linii Wrocław – Poznań; po opisywanym odcinku kursują pociągi regionalne Kolei Dolnośląskich i Polregio oraz pospieszne PKP Intercity. Linia remontowana od lat.

Wrocław Główny – patrz rozdział 1.

Wrocław Mikołajów – pół kilometra od stacji rzeźba „Pociąg do nieba” przedstawiająca parowóz na torach zwrócony w kierunku nieba.

Wrocław Świniary – niedaleko stacji Pałac Stolbergów i kościółek pw św. Jadwigi.

Oborniki Śląskie – miasteczko (ok. 9 tys. mieszkańców). Wyremontowany dworzec kolejowy, neogotycki kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z lat 1898-1911, ewangelicki kościół pw. św. Tadeusza Judy i św. Antoniego Padewskiego z 1906 roku; zabytkowe budynki dawnego uzdrowiska.

Osola – we wsi Bagno (3,5 km na zachód od stacji) kościół pw. Wniebowzięcia NMP z początku XX wieku i budynek plebanii.

Żmigród – miasteczko (ok. 6,5 tys. mieszkańców). Blisko stacji kościół pw. Trójcy Świętej, dwa kilometry na północ ruiny pałacu Hatzfeldów w parku. Obok ruin wznosi się baszta. W Żmigrodzie znajduje się także tor doświadczalny Instytutu Kolejnictwa.

Rawicz (woj. wielkopolskie) – przyjemne i ładne miasto. Wyremontowany dworzec kolejowy położony ponad kilometr od centrum; po drodze zwraca uwagę budynek Poczty Polskiej. Nieduże centrum z ładnym rynkiem i ratuszem, w którym mieści się Muzeum Ziemi Rawickiej. 6 kilometrów na wschód od stacji 4 kilometry od centrum Rawicza dzielnica Sarnowa – dawniej osobna miejscowość z ryneczkiem i kościołem pw. św. Andrzeja Apostoła z połowy XVIII wieku, odniowionym w 1948 roku.

Rawicz – wrażenia z miasta

Linia kolejowa Wrocław – Rawicz – opis rozszerzony (pociąg + rower)

Rawicz - Rynek

Rawicz – Rynek

13. Pozostałe czynne linie kolejowe

Poza najważniejszymi liniami kolejowymi na terytorium województwa dolnośląskiego jest kilka mniej znaczących linii , często stykowych. Oczywiście wykaz dotyczy linii pasażerskich.

Linia kolejowa Jelenia Góra – Zgorzelec przebiega głównie przez małe miejscowości. Po drodze jest kilka miejsc bardzo ważnych z punktu widzenia turysty, lecz opis podstawowy, gdyby został zamieszczony w tym artykule, nie różniłby się od opisu rozszerzonego, dlatego pozostałem tylko przy rozszerzonym.

Linia kolejowa Jelenia Góra – Zgorzelec – co zobaczyć (pociąg + rower)

Linia kolejowa Wrocław – Ostrów Wielkopolski łączy województwo dolnośląskie z ważnym wielkopolskim węzłem kolejowym. Na odcinku dolnośląskim przebieg linii na długim odcinku pokrywa się z przebiegiem opisanej tu linii Wrocław – Krotoszyn, więc nie było sensu powielać informacji.

Linia kolejowa Wrocław – Ostrów Wielkopolski – co zobaczyć (pociąg + rower)

Trzy inne linie łączą województwo dolnośląskie z województwem opolskim. Przebieg linii Wrocław – Kluczbork na odcinku dolnośląskim pokrywa się w dużej części z przebiegiem linii Wrocław – Krotoszyn, powstał więc osobny artykuł dla podróżujących z rowerem. Z Wrocławia do Opola można także dojechać przez Jelcz-Laskowice, jednak większość pociągów kursuje tylko na odcinku Wrocław – Jelcz-Laskowice. Trzecia trasa to Nysa – Kamieniec Ząbkowicki – atrakcyjny turystycznie odcinek Magistrali Podsudeckiej, po którym w ostatnich latach kursowały pociągi wakacyjne, później weekendowe, ale przyszłość ruchu pasażerskiego na tym odcinku jest niepewna i nieprzewidywalna.

Linia kolejowa Wrocław – Kluczbork – co zobaczyć (pociąg + rower)
Linia kolejowa Wrocław – Jelcz-Laskowice – Opole – co zobaczyć (pociąg + rower)
Linia kolejowa Nysa – Kamieniec Ząbkowicki – co zobaczyć (pociąg + rower)

Pomiędzy województwem dolnośląskim a lubuskim pociągi kursują na liniach Legnica – Żagań oraz Żagań – Węgliniec (pociągi kursują w różnych relacjach).

Linia kolejowa Legnica – Żagań – co zobaczyć (pociąg + rower)

Różnie, w zależności od rozkładu jazdy i roku, kursują pociągi na linii z Sędziszowa w stronę czeskiego Trutnova. Od kilku lat kursowały tam sezonowe pociągi weekendowe Jelenia Góra – Trutnov, w rozkładzie jazdy 2019/2020 pojawiły się codzienne pociągi Sędziszów – Trutnov. Po drodze pociąg zatrzymuje się w interesujących miasteczkach Kamiennej Górze i Lubawce. W Lubawce warto zobaczyć ruinę wielkiego dworca i ryneczek.

W połowie 2019 roku pociągi wróciły na linię Legnica – Rudna przez Lubin. Pod koniec 2019 roku pociągi wróciły także do Bielawy. Ostatnia stacja pociągów do Bielawy to Bielawa Zachodnia. To druga stacja za Dzierżoniowem, więc nie było sensu tworzyć osobnego artykułu.

Także w grudniu 2019 roku wznowiono przewozy pasażerskie na trasie Leszno – Głogów. To interesująca linia, bowiem przebiega przez województwa wielkopolskie, lubuskie i dolnośląskie.

Linia kolejowa Leszno – Głogów – co zobaczyć (pociąg + rower)

W 2021 roku planowana jest reaktywacja przewozów pasażerskich na linii Wrocław – Świdnica – Jedlina-Zdrój. W 2022 roku pociągi mają wrócić na trasę Ścinawa Średnia – Radków, co ułatwi dojazd w pobliże Wambierzyc. W mediach pojawiają się także informacje o odbudowie linii kolejowych do Lądka-Zdroju i Świeradowa-Zdroju w niedalekiej przyszłości.

14. Koleje wąskotorowe na Dolnym Śląsku

Jedyna czynna kolej wąskotorowa na Dolnym Śląsku znajduje się w Krośnicach. Krośnicka Kolej Wąskotorowa została otwarta kilka lat temu, od razu stała się popularną atrakcją wśród rodzin z dziećmi.  Do Krośnic dojedziemy pociągami Kolei Dolnośląskich, które w 2019 roku przejęły obsługę linii Wrocław – Krotoszyn. Kolej wąskotorowa znajduje się daleko od stacji kolejowej – ponad dwa kilometry.

W kilku miejscach Dolnego Śląska znajdziecie pozostałości po dawnych kolejach wąskotorowych. Na przykład w pobliżu dworca kolejowego Wrocław Nadodrze stoi budynek, który dawniej był stacją Wrocławskiej Kolei Dojazdowej jeżdżącej z Wrocławia przez Trzebnicę do Prusic. Kolej została ostatecznie zlikwidowana w 1991 roku.

W Prusicach również można znaleźć dawny budynek stacji kolei wąskotorowej. Jest on jednak w znacznie gorszym stanie i ktoś, kto nie zna historii tego miejsca, nie domyśli się, że dawniej kursowała tutaj kolej wąskotorowa. Do Prusic dojedziemy busem z Trzebnicy, pociągi od dawna tam nie dojeżdżają.

Również w Trzebnicy upamiętniono dawną kolej wąskotorową. W pobliżu parku przy ul. Wrocławskiej stoi jako pomnik lokomotywa spalinowa Lyd1-221.

Wrocławska Kolej Dojazdowa w 1976 roku na You Tube

Wspomniane wcześniej wagoniki kolei wąskotorowej w pobliżu stacji kolejowej w Miliczu są pozostałością po Żmigrodzko-Milickiej Kolei Powiatowej – pierwsze pociągi wąskotorowe ze Żmigrodu wyjechały już w 1894 roku, wkrótce kolej przedłużono do Sulmierzyc, a linia została zamknięta w 1991 roku.  Poza wagonami przy stacji w Miliczu po linii pozostała zabytkowa stacja kolejowa Sułów Milicki – służy jako punkt odpoczynku przy ścieżce rowerowej wybudowanej na dawnym nasypie kolejki, podobnie jak dawny przystanek Pracze. Na dawnej stacji Milicz Zamek (ulica Trzebnicka w Miliczu) również stoją wagoniki kolejki.

Pożegnanie kolei Żmigrodzko-Milickiej w Miliczu na You Tube

Niewiele zostało po kolejach wąskotorowych w Bogatyni i okolicach. Z dawnej kolei Żytawa – Bogatynia – Heřmanice zachował się na terytorium Polski budynek stacji Bogatynia Wąskotorowa – do niedawna pełnił funkcję dworca autobusowego, nie wiem, co mieści się w nim obecnie – planowano utworzyć tam małe muzeum.

15. Miasta czekające na powrót pociągów

Na Dolnym Śląsku znajdziemy kilka miast, do których jeszcze nie tak dawno można było dojechać pociągiem. Dziś ich mieszkańcy o pociągach pasażerskich mogą jedynie pomarzyć, na szczęście da się tam dojechać busami i autobusami. Od kilku lat mówi się o odbudowie i reaktywacji kilku linii kolejowych. Podejrzewam, że na gadaniu się skończy. Chciałbym się mylić.

Lwówek Śląski – ze względu na stan torowiska pociągi rozkładowe przestały kursować do Lwówka Śląskiego w grudniu 2016 roku. O ile dobrze pamiętam, w sezonie letnim 2017 r. uruchamiano jeszcze jakieś pociągi weekendowe. Pociągi Jelenia Góra – Lwówek Śląski jeździły bardzo wolno, podobno rowerem dojeżdżało się szybciej. Linia natomiast była znana z walorów krajobrazowych. Do Lwówka Śląskiego, zresztą miasteczka z ładnym centrum, można dojechać autobusami – z Bolesławca jedzie się około 25 minut. W Płakowicach, obecnie dzielnicy Lwówka Śląskiego, bardzo ładny pałac (nie można zwiedzać wnętrz).

Wleń – małe miasteczko na trasie Jelenia Góra – Lwówek Śląski. Kościół św. Mikołaja z 1217 roku, ruiny kościoła ewangelickiego i zamek Lenno (w pobliżu zabytkowy kościół św. Jadwigi). Ponadto za rzeką Bóbr warto zobaczyć Pałac Książęcy zaadaptowany na hotel.

Złotoryja – kolejne miasto o dużym potencjale turystycznym. Do Złotoryi jakiś czas temu przyjechał pociąg specjalny uruchomiony przez Turkol, na co dzień od lat nie dojeżdżają tu pociągi pasażerskie. Również co jakiś czas pojawiają się wiadomości o remoncie linii kolejowej i reaktywacji połączeń od połowy 2021 roku. Co z tego wyniknie? Trudno powiedzieć.

Kowary i Karpacz – dwie popularne miejscowości, do których dawniej dojeżdżały pociągi z Jeleniej Góry. W budynku dawnego dworca kolejowego w Karpaczu mieści się obecnie Muzeum Zabawek. Na stacji w Kowarach urządzono ekspozycję poświęconą dawnej kolei. Przez jakiś czas działała kolej drezynowa, obecnie raczej nie ma szans na reaktywację linii – z Jeleniej Góry w kierunku Kowar i Karpacza jeździ dużo busów i autobusów.

Świeradów-Zdrój – popularne uzdrowisko i miejscowość wypoczynkowa, dawniej prowadziła tu linia kolejowa z Mirska (stacja również nieczynna), skąd tory biegły do Gryfowa Śląskiego. Raczej nie ma szans na reaktywację linii (dworzec w Świeradowie położony daleko od centrum miasta i znacznie szybszy przejazd busami z Jeleniej Góry), natomiast trwa adaptacja budynku dawnego dworca kolejowego w Świeradowie-Zdroju do celów muzealnych.

Bolków – miasto na trasie dawnej linii Malczyce – Marciszów. Prawdopodobnie nigdy nie doczeka reaktywacji połączeń kolejowych. W październiku 2018 roku w internecie pojawiła się informacja, że linię chce przejąć i wyremontować województwo dolnośląskie, do konkretów jednak bardzo długa droga.

Lądek-Zdrój – malowniczo położone uzdrowisko. Rynek, parki, źródełka, stacja narciarska i sporo szlaków w okolicy. Obecnie rozpoczęto remont dworca kolejowego, w 2023 roku planowane jest przywrócenie połączeń.

Złoty Stok – nic nie wskazuje na to, aby do tego popularnego miasteczka miały powrócić pociągi. Dawny dworzec kolejowy służy jako budynek mieszkalny, a jedyny ślad po kolei to kolejka kopalniana w kopalni złota tłumnie odwiedzanej przez turystów.

Natomiast istnieją duże wątpliwości, czy pociągi pasażerskie powrócą do Sycowa. Dworzec kolejowy położony jest daleko od centrum miasta i pociągi raczej nie stanowiłyby konkurencji dla komunikacji autobusowej.

Zapraszam do śledzenia naszego profilu na Facebooku. Będzie mi bardzo miło, jeśli udostępnisz ten post znajomym lub dodasz odnośnik do mojego bloga 🙂

%d bloggers like this: